levenskunst

Steeds meer mensen nemen de wijk uit Nederland. Het aantal emigranten groeit de laatste jaren explosief. Wat win je door op te stappen?

Een rijker leven. Je leert intens een andere cultuur kennen, andere normen en waarden. Daardoor kan je je eigen achtergrond wat meer in perspectief plaatsen. Je neemt je Nederlandse eigenheid wat meer met een schep zout. Aan de andere kant voel je ook een trots over bepaalde Nederlandse verworvenheden. Ons liberalisme bijvoorbeeld en het voorop lopen in zaken van gelijkheid en tolerantie, ook al is daar zelfs in Nederland ook nog wel het een en ander op aan te merken.

Wat bijzonder is aan de Panamese samenleving zijn de nog heersende familiewaarden. Ook al ben je een neef in de derde graad, je bent toch familie en deelt dus mee in het goede dat de familie toevloeit. Zit een oom zonder werk, dan vangt de rest van de familie dat op en zorgt dat het hem en z’n gezin aan niets ontbreekt wat de basisbehoeften betreft. Heeft een zus een invloedrijke baan weten te bemachtigen, dan deelt de hele familie mee in de voordelen die daaruit voortvloeien.

Een belangrijke spil in dat familienetwerk zijn opa en oma. Zij wonen bijna altijd in bij een van de kinderen (of een van de kinderen leeft met het gezin bij opa en oma) en zorgen voor de kleinkinderen. Oudere mensen horen er nog helemaal bij en blijven daardoor ook bij. Tot op hoge leeftijd zijn ze actief en staan middenin het leven. Het is hartverwarmend om te zien hoe lief de tiener-kleinkinderen omgaan met hun grootouders.

In de hele Panamese samenleving is trouwens het respect voor ouderdom te voelen. Ze krijgen altijd voorrang, bij banken, bij winkels. Soms gaat de betaling wat bibberig, maar er is niemand achter ze in de rij die moppert of geïrriteerd doet.

Dat is misschien wel een van de grootste verworvenheden van het gaan leven in een tropisch land: de rust. Geen haast te hebben, want dat helpt toch niks. Alles duurt hier lang of nog langer. Maar het kost wel enige tijd, voordat je bent afgespoeld, het Nederlandse ongeduld en plichtsbesef tot normale proporties hebt teruggebracht en kunt genieten van die rust.

Daarnaast is het natuurlijk fantastisch om niet meer geleefd te worden. Gewoon wakker te worden, omdat je bent uitgeslapen. Meestal is dat toch wel een uur of zes ’s morgens, omdat dan het leven hier begint. Je hebt de vrijheid om je dag in te delen, zoals je wilt, en je eigen leven in te delen, zoals je wilt. Vaak ben je dan zeven dagen in de week aan het werk, maar dat is dan je eigen keuze. Bovendien doe je het dan helemaal voor jezelf.

Op straat zie je bijna alleen maar vrolijke, opgewekte mensen. Een positieve eigenschap van de Panamezen is dat ze blij zijn met heel weinig. Dat ijsje van een dubbeltje of dat kwartje fooi voor het dragen van de boodschappen van de supermarkt naar de auto. In de grote stad is dat natuurlijk al anders, want zodra er aan rijkdom wordt geroken, slaat ook de ontevredenheid toe. Maar in ons La Chorrera zijn de wensen en verlangens nog niet zo groot en kun je iemand heel gemakkelijk blij maken.

Omringd door veel armoede hecht je zelf ook minder aan materiële zaken. In de eerste plaats, doordat we tot twee keer toe onze spullen hebben achtergelaten in het land dat we verlieten. Maar ook doordat je probeert iets over te nemen van de levenskunst van de –alleen in cijfers uitgedrukt- arme Panamezen.

Het voelt heel plezierig dat we er hier, ondanks ons anders zijn, helemaal bijhoren. Dat we herkend en gegroet worden en dat we thuis uitgenodigd worden. Zo zijn we zelfs te gast geweest bij de lokale radio. De eigenaar van een restaurant, waar we van tijd tot tijd komen, is ook presentator van een radioprogramma. Dat programma wordt iedere ochtend van zeven tot acht uitgezonden en heet ‘Punto de Encuentro’ (ontmoetingspunt). Het heeft tot doel de mensen van La Chorrera wat meer eigenwaarde en sociale en culturele waarden bij te brengen. Zoiets zou in Nederland niet meer kunnen, maar hier vinden de mensen het geweldig, zo’n motiverend praatje.

In het kader daarvan vindt Raúl het wel leuk om ons als gast te hebben in z’n uitzending. “Twee Hollanders die niet alleen Panama hebben uitgekozen om te komen wonen, maar speciaal La Chorrera, omdat ze de mensen hier zo aardig vinden”, dat is toch een mooie opsteker voor de Chorreranen.

Dat Raúl niet gejokt heeft, toen hij zei dat z’n programma het meest beluisterde van de wijde omgeving is, blijkt als we later op de ochtend na ons radio-optreden een winkel binnenstappen om iets te kopen. “Zijn jullie die Hollanders die op de radio waren”, vraagt het meisje achter de kassa. Dat kan natuurlijk niet missen.

Het is fijn dat we door onze buitenlandse ervaringen een stuk van onze Nederlandse bekrompenheid zijn kwijtgeraakt. En de onderdompeling in deze multiraciale samenleving geeft ook een wat gezondere kijk op de mensheid. De grootste verrijking is dat we in de gelegenheid zijn het goede van twee werelden te mengen. Het Nederlandse zorgen voor morgen en het tropische laat maar waaien maken dan dat je het leven maar wat meer neemt, zoals het komt, en je wat minder druk maakt.