kasten

Het Indiase kastenstelsel wordt wereldwijd als verwerpelijk gezien. Het is zelfs volgens de voorzichtige Verenigde Naties synoniem aan rassendiscriminatie. Je wordt in een bepaalde kaste geboren, wordt daar ook op beoordeeld, vaak zelfs veroordeeld en zult nooit over kunnen stappen naar een andere kaste.

Chili kent theoretisch geen kastenstelsel, maar in de praktijk lijkt de organisatie van de Chileense samenleving er wel verdacht veel op. Wie in een bepaalde sociale klasse is geboren en grootgebracht, wordt daar z’n hele leven op aangekeken of mag er zich z’n hele leven op laten voorstaan, als het de hogere klassen betreft.

Overstappen is ook in de Chileense klassen onmogelijk. Trouwen met iemand uit een lagere klasse is uit den boze. Wordt een jongeman verliefd op een schoon meisje van mindere afkomst dan zal moeder er alles aan doen om de relatie te verbreken. En over het algemeen doen Chileense mannen hun leven lang braaf wat hun moeder zegt.

Mocht je een betere baan krijgen en meer geld verdienen, dan hoor je financieel misschien bij een hogere klasse, maar feitelijk hoor je daar zeker niet bij. De mensen in je omgeving zullen altijd aan je taalgebruik, je kleding en je manier van doen onmiddellijk horen en zien dat je uit een lagere klasse komt en je dan ook als zodanig behandelen.

Het meest duidelijk is de klassenscheiding in de verschillende deelgemeenten van de hoofdstad Santiago. Met zo’n zeven miljoen inwoners woont er van alles wat, maar die wonen wel gescheiden. De armere hoofdstedelingen wonen in het westen en het zuiden van de stad, de heersende klasse van Chili woont in het noordoosten.

Aanvankelijk woonden de rijkere Chilenen dichter bij het centrum van de stad. Langzamerhand rukten de lagere klassen echter op naar het noorden. Er kwamen steeds meer ‘ongewenste’ buurtgenoten. Geen probleem voor de mensen die het voor het zeggen hebben. Ze pasten wetten en bestemmingsplannen aan, waardoor ze prachtige nieuwe wijken konden stichten op de hellingen van het Andesgebergte. De kasten van huizen daar hebben inmiddels zulke buitensporige prijzen bereikt, dat er geen risico is dat ooit iemand uit een lagere kaste zich daar een optrekje kan veroveren.

Want mensen van de lagere klassen willen niets liever dan verhuizen naar het noordoosten. Je op z’n minst fysiek naar een betere buurt kunnen verplaatsen, geeft in ieder geval de schijn dat het beter met je gaat, ook al word je door je buren met de nek aangekeken.

Nou is in de makelaarswereld locatie heel belangrijk. Iedereen die wel eens met het kopen of verkopen van huizen van doen heeft gehad, weet dat de prijs van een huis voor een heel groot deel wordt bepaald door waar het huis staat, in welke plaats en in welke straat. Komt er een fabriek of een snelweg vlak bij, dan kun je er donder op zeggen dat de waarde van jouw huis omlaag gaat, ook al is het een fantastische villa met zwembad.

In Santiago is de locatie niet slechts “heel belangrijk”, het is zelfs het enige dat ertoe doet. Het is absoluut niet van belang wat voor huis je in de aanbieding hebt of hoe het eruit ziet, vertelt een vriend die makelaar is. Het enige dat telt, is in welke buurt het staat en zelfs meer in detail in welke straat. Want per deelgemeente zijn er dan ook nog weer straten die meer status hebben dan andere. Iemand die het lukt zijn flatje te verruilen voor een ander flatje een paar straten hogerop, is dolgelukkig. Dat het nieuwe flatje een stuk kleiner of uitgewoond is, doet er niet toe.

Dankzij het feit dat er weinig aanbod en veel vraag is in de betere buurten van Santiago –en dan heb ik het niet over het deel, waar de heersende klasse woont, want daar komt een gewone makelaar niet eens-, is de huizen business zeer aantrekkelijk. Om iedere vierkante meter grond waar eventueel nog een flatgebouw op zou kunnen worden neergezet, wordt gevochten.

Wat ook een lucratieve bezigheid is, is het verkopen van plaatsen op een begraafplaats. Onze makelaarsvriend Gonzalo vertelt dat dat zo mogelijk nog meer oplevert dan zijn meer aardse zaken. Je koopt de grond per hectare en verkoopt ‘em per kubieke meter, lacht hij.

Ook bij plekken op de begraafplaats is status van doorslaggevend belang. Dat je natuurlijk na je dood in je eigen kring wilt blijven verkeren, is niet zo moeilijk te realiseren, want begraafplaatsen hebben zo hun eigen klantenbestanden. Andere wensen zijn niet altijd helemaal te honoreren. Dat iemand alleen maar in de ochtendzon wil liggen bijvoorbeeld en de rest van de dag in de schaduw. Of dat een ander niet op een plek wil liggen, waar gras is, want dan wordt er te veel over hem heen gelopen.